Mercator
Vereniging van liefhebbers & beoefenaars van het Italicschrift
Basiscursus Italic
Een methode voor het Italicschrift of Humanistische cursief.
Deze methode leert u stap voor stap het Italicschrift. In een aantal modules komen alle aspecten van deze mooie lettervormen aan bod. Van groot belang is dat u regelmatig oefent, liefst elke dag minstens een half uur.
De eerste 3 modules zijn feitelijk de belangrijkste. Hierin wordt diep ingegaan op de basisvormen van dit schrift dat in de Renaissance in Italie ontstond. U zult ervaren dat deze methode niet alleen uw hand traint maar veel belangrijker nog, uw oog scherpt. Het oog stuurt de hand die op papier een grafisch spoor trekt. Ritme speelt hier zoals ook in de muziek een rol van betekenis. Schrijven is als muziek maken. In de griekse oudheid werd schoonheid reeds gekoppeld aan schrijven: kallos & graphein= Kalligrafie.
Schoonschrijven is een unieke persoonlijke kunstvorm waarin de pen ons instrument is.
Deze cursus is samengesteld door onze artistiek leider: Thomas Laudy
Deze modules worden behandeld tijdens de werkdagen van Mercator.
De data hiervan vindt u in het programma van de werkdagen.
Hieronder treft u enkele modules aan ter inzage. Als uw belangstelling is gewekt bestel dan alle 13 modules zoals hieronder beschreven.
Modules bestellen:
Deze modules zijn verschenen in de vorm van vouwbladen (29,7 x 42 cm).
Leden van Mercator kunnen deze modules bestellen voor € 2,- per stuk. Er zijn 13 modules beschikbaar.
Niet leden € 3,- middels storting op girorekening 4799315 tnv Th.Laudy te Almere onder vermelding van de gewenste modules.
Thomas Laudy,
Bankierbaan 306,
1315 MB Almere.
tel. 036-5343869
module 2
Een methode voor het Italicschrift of Humanistische cursief.
In de eerste module is de penstand van 45° behandeld. We hebben ook de zg. x-hoogte vastgesteld. Vervolgens hebben wij vanuit 2 basisvormen, resp. de arcade en guirlande, woorden geschreven. In deze module komen afgeleide vormen van de basisvormen aan de orde, bekijken we de hoogte van de stok- en de lengte van de staartletters en in directe samenhang de ruimte tussen de regels.
Voordat we de eerste streken op papier zetten letten we op onze juiste houding. We zitten licht voorovergebogen. De afstand tussen de ogen en het papier is ong. 30 cm. Het papier ligt midden voor ons in een hoek van 30° . Met de linkerhand houden we een extra stuk papier vast dat voorkomt dat de schrijvende rechterhand rechtstreeks rust op het schijfpapier. Schrijvers die indooppennen (losse pennen) gebruiken, benutten dit extra stuk papier om overtollige inkt af te strijken om er verzekerd van te zijn dat de pen in de juiste mate een spoor van inkt op het papier geeft. De pen houden we niet krampachtig vast tussen duim & wijsvinger en rust op de middelvinger. U hebt opgemerkt of zult opmerken dat hoe breder de pen (hoe groter de lettervorm; x-hoogte) des te meer u uw pols moet verplaatsen.
Oefen de volgende woorden: na, anna, nat, au, an, aad, daan,
naad, agda, naam, manna, land, maand, gamma, mandaat,
dam, mand, dag, gaan, maag, mag, manu, duim, guit, muit,
magda, dal, lau, lam, agaat, lag, gal, galm, mal, aluin, talm,
malt, taal, laat, maagd, talg, naald
De letters b en p komen voort uit de n vorm (Arcadebeweging)
Oefen de volgende woorden: pam, bam, pan, ban, map, papa, pa, bap, gaap, aap, baan, happen, naapen, banaan, paapen, nab, pappen, hap, bah, map, paap, mamma, pappa, paal
x- hoogte = 5 x penbreedte. Stokletters 10 x penbreedte
Letter t = 6 x! Letter f = 7 x! Kapitalen 8 x penbreedte
Staartletters komen tot 4x penbreedte onder de x-hoogte
De ruimte tussen de regels (interlinie) = 10 x penbreedte
module 3
Een methode voor het Italicschrift of Humanistische cursief.
In deze module komen minuskels aan de orde die niet een directe oorsprong vinden in de basispatronen zoals in de vorige lessen is behandeld. Vervolgens wordt er nader stil gestaan bij het verbinden van letters waarbij het begrip ligatuur behandeld wordt.
De eerste beweging die leidt tot een lettervorm is qua richting waarin deze beweging wordt uitgevoerd alles bepalend voor het welslagen van een lettervorm naast de gewenste penstand.(In deze cursusmatige opzet is bewust gekozen voor een penstand van 45° . Deze penstand biedt voor beginners de minste penweerstand bij bewegingen tegen de klok. In een later stadium zal het begrip penstand nader bezien worden).
In de eerste modules ontlenen wij de richting van de hierin behandelde lettervormen aan de vier basispatronen: n, u, a en b.
De in deze module te behandelen lettervormen onderstrepen des te meer het belang van de juiste richting waarin de eerste beweging van de lettervorm wordt uitgevoerd.
Om tot de juiste "opmaat" van de eerste beweging van de o vorm te komen kan een dunne streek in opwaartse richting (zie A) u helpen. De tweede beweging in o is een hulpmiddel; onderin de x-hoogte kunt u vanuit de eerste beweging de pen door laten lopen.
Zoek altijd naar het juiste verband met de andere lettervormen d.w.z. dat de letters o, c, e & r qua breedte passen bij de letters als n & u. De r begint met een ovale bocht of scherp.
Een veel gemaakte beginnersfout is dat de eerste beweging van o, c en e te rond wordt uitgevoerd. Hierdoor worden de letters te breed en passen niet bij letters als n & u.
In de letters s, v, w, x en y is de richting van de eerste streek van essentieel belang. deze richting is bepalend voor de juiste stand van de letters.
Hier is de richting van de eerste streken in de letters w, v, s, y, z & w FOUT!
De letters staan hierdoor niet op de juiste wijze cursief!
De volgende lettervormen zijn alternatieven voor de reeds behandelde vormen.
Het consequent toepassen van deze vormen is gewenst m.u.v. de g.
Het verbinden van letters
Het verbinden van letters in het Italicschrift is noodzakelijk wanneer het geschreven wordt als persoonlijk handschrift en derhalve ook in het groeiproces hiervan: de oefenfase!
In de klassieke kalligrafie staan de letters los, behoudens enkele lettercombinaties die worden aangeduid als ligaturen.
In een verdere module komen ligaturen voor het voetlicht die een zeer sterk kalligrafisch karakter dragen.
Naast de noodzaak om letters te verbinden in handschrift toepassingen is er de wenselijkheid te trainen in het verbinden van letters om ervaring in het ritme van het Italicschrift te krijgen. Dit proces is van essentieel belang voor kalligrafen die informeel willen kalligraferen.
We onderscheiden horizontale en verticale verbindingen die we elk onderverdelen in twee soorten: VANUIT een letter en NAAR een letter.
-Diagonaal:
vanuit de letters a, c, d, e, h, i, k, l, m, n, u
naar de letters a, b, c, d, e, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, y
-Horizontaal:
vanuit de letters f, o, t
naar de letters a, c, d, e, g, i, j, m, n, o, p, q, r, s, u, v, w, x, y.
module 6a
Een methode voor het Italicschrift of Humanistische cursief.
Kapitalen vervolg
In de kalligrafie mag men de kapitalen als romein plaatsen (dwz rechtop) in combinatie met het cursieve Italicminuskelschrift (minuskel is de aanduiding voor wat men in de volksmond 'kleine letter' noemt).
Wanneer we het Italicschrift als een handschrift gebruiken plaatsen we de kapitalen cursief. In de vorige module (no. 6) vindt u verschillende vormen van kapitalen als eerste de basisvormen die ook skeletletters genoemd worden. Het is aan te bevelen deze als eerste te leren schrijven voor men de variaties gaat beoefenen.
In deze vervolgmodule vindt u verschillende voorbeelden.
Dit is de basisvorm van het alfabet welk u hier naast vindt. Oefen deze kapitaal
in verschillende groottes, dus in verschillende penbreedtes.
Deze kapitalen benutten de ruimte aan de linkerzijde van de leter. Zo zijn deze
lettervormen geschikt als initiaal, een letter om een tekst mee te laten beginnen.
Hierboven ziet u de volgorde van de penbeweging.
Net zoals de eerste alinea op deze pagina kunt u de analyse van het alfabet zoals hierboven afgebeeld herleiden.
Kijk analytisch naar het tekstfragment 'In den beginne...' U ziet dat de initiaal 'I' 2 regels bestrijkt en naar rechts begint. Zo wordt de open ruimte ter linkerzijde door de initiaal benut. Als overgang naar het minuskelschrift is het eerste woord na de initiaal I in kapitalen geschreven.
Merk eveneens op dat de stokletters in de eerste regel langer en anders van vorm zijn dan tussen de eerste en tweede , en tweede en derde reged. Zo een begin, het naar rechts inspringen van het begin van een tekst kan bij elke nieuwe alinea herhaalt worden. De eerste letter in goud, de eerste letters van volgde alinea's in rode kleur of blauw of afwisselend in rood en blauw.
- In module 10 komen stok- en staartletters uitgebreid aan bod -
Ziet u dat analytisch kijken ook betekent dat u leert zien hoe een tekst kalligrafisch is opgebouwd; vorm gegeven?
Kijk nog eens goed naar de tekst van Shakespeare zoals afgedrukt in module 6, geschreven door de befaamde Engelse kalligraaf Alfred Fairbank (1895 - 1982). Analyseer zijn werk!
Heeft u ook gezien dat hij kapitalen rechtop (romein) toepast in combinatie met het cursieve minuskelschrift?
In deze oude tekst in het Latijn laat ik u een andere toepasing van kapitalen zien.
De initiaal B staat hier in de marge, dwz buiten het tekstblok. Het laatste woord
AMEN heb ik iets verder uit elkaar geschreven. Breed spatiëren noemt men deze omgang
met kapitalen. De punten tussen de letters in AMEN moet u zien als een decoratief
element. U kunt deze punten gerust achterwege laten.
De kapitalen (hoofdlatters) van het Italicschrift bieden de schrijver/kalligraaf zoveel mogelijkheden!
Kijk...en analyseer nu eens zelf...De pen is uw 'klankbord'!
Dit laatste blad van deze module laat u iets zien van mijn leraar de kalligraaf Jan Schalkwijk (1920 - 1992) in 1980.
Analyseer zijn studies van de kapitaal A. Zo'n mooie varanten!
Jan Schalkwijk's werk is van grote invloed en betekenis voor de ontwikkeling van 'Italic Handwriting' en Calligraphy in Holland in de 2e helft van de 20e eeuw.
©Thomas Laudy, Bankierbaan 306, 1315 MB Almere/Holland.